Džakarta najnaseljeniji grad na svetu prema izveštaju UN za 2025. godinu
Novi izveštaj UN DESA, zasnovan na metodologiji „stepen urbanizacije“, menja poredak svetskih megagradova i izdvaja indonežansku prestonicu ispred Dake i Tokija.
Prema izveštaju World Urbanization Prospects 2025 koji je objavilo Odeljenje za ekonomska i socijalna pitanja Ujedinjenih nacija (UN DESA), prestonica Indonezije postala je najnaseljeniji grad na svetu.
Koristeći ažuriranu i usklađenu metodu za definisanje urbanih područja, izveštaj procenjuje da Džakarta ima skoro 42 miliona stanovnika, čime je ispred Dake, koja ima oko 40 miliona, kao i Tokija, sa 33 miliona stanovnika.
Ovaj revidirani poredak pokazuje kako nova metodologija i rast stanovništva menjaju razumevanje urbanih razmera u Aziji i globalno.
Pročitajte još na Gradnja.rs:
Metodologija zvana “stepen urbanizacije”
Novo istraživanje iz 2025. godine uvodi metodologiju pod imenom „stepen urbanizacije“, kao geospacijalni pristup koji primenjuje jedinstvene pragove za broj stanovnika i gustinu kako bi klasifikovao gradove, varoši i ruralna područja.
Ovaj metod zamenjuje prethodne verzije izveštaja koje su se oslanjale na nacionalne definicije, a koje su se značajno razlikovale. UN DESA navodi da ažurirani kriterijumi daju uporediviju sliku urbanih područja širom sveta.
Prema ovom metodu, Tokio ostaje jedan od najvećih metropolitanskih regiona na svetu, ali uz blago smanjenje populacije, dok kontinuirano urbano područje Džakarte obuhvata širu i gušće naseljenu zonu nego ranije.
Čak 45% ljudi na svetu živi u gradovima
Izveštaj takođe pokazuje i da sada 45% od 8,2 milijarde ljudi na svetu živi u gradovima, u odnosu na 20% iz 1950. godine. Broj stanovnika u urbanim područjima se više nego udvostručio od sredine prošlog veka, a projekcije pokazuju da će do 2050. godine dve trećine globalnog porasta stanovništva biti u gradovima.
Broj megagradova, odnosno urbanih područja sa najmanje 10 miliona stanovnika, dostigao je 33 u 2025. godini, od čega je više od polovine u Aziji. Do 2050. očekuje se rast na 37 megagradova, među kojima će biti Adis Abeba, Dar es Salam, Hadžipur i Kuala Lumpur, koji će prema prognozama premašiti 10 miliona stanovnika.
Istovremeno, izveštaj ističe da mali i srednji gradovi i dalje čine najveći deo urbane populacije i najbrže rastu, posebno u Africi i Aziji. Od preko 12.000 analiziranih gradova, 96% ima manje od milion stanovnika, a ukupan broj gradova u svetu se više nego udvostručio od 1975. godine.
Od preko 12.000 analiziranih gradova, 96% ima manje od milion stanovnika, a ukupan broj gradova u svetu se više nego udvostručio od 1975. godine.
Preseljenje prestonice
Položaj Džakarte u novom poretku odražava demografske pritiske i dugogodišnje infrastrukturne izazove. Region se suočava sa problemima gustine, kvaliteta vazduha, mobilnosti i sleganja tla, pri čemu se skoro 40% grada nalazi ispod nivoa mora zbog prekomernog crpljenja podzemnih voda, urbanog širenja i rasta nivoa mora.
Ovi uslovi utiču na nacionalno planiranje i doprineli su odluci Indonezije da premesti administrativnu prestonicu. Indonežanski parlament je 2019. godine odobrio zakon o preseljenju prestonice u Nusantaru, urbanistički specijalno planiran grad na ostrvu Borneo, udaljen oko 1.300 kilometara od Džakarte.
Indonežanski parlament je 2019. godine odobrio zakon o preseljenju prestonice u Nusantaru, urbanistički specijalno planiran grad na ostrvu Borneo.
Cilj ove inicijative je da se reše strukturna ograničenja sadašnje prestonice i stvori novi administrativni centar dizajniran sa fokusom na klimatske promene i obnovljive izvore energije. Rani planovi za Nusantaru uključuju izdignute zgrade i pešački orijentisane urbanističke obrasce oblikovane prema lokalnom terenu i uslovima životne sredine, kao i prošireni javni prevoz.
Iako je projekat nailazio na kašnjenja i bio predmet ekoloških i logističkih rasprava, on predstavlja jedan od najopsežnijih primera koncepta „kontrolisanog povlačenja“, odnosno strateškog preseljenja stanovništva iz područja koja se suočavaju sa dugoročnim ekološkim rizicima.
