Ako se rat sa Iranom ne završi kao velika američka pobeda, niko ne vidi poentu izgradnje ovog slavoluka, makar on i formalno memorisao godišnjicu osnivanja SAD.
Još od 2025. godine, predsednik SAD-a Donald Tramp više puta se pojavljivao u javnosti sa nacrtima, slikama i modelima takozvanog Slavoluka Nezavisnosti, koji planira da izgradi povodom značajne godišnjice – 250 godina od osnivanja Sjedinjenih Američkih Država.
Lokacija novog spomenika bio bi kružni tok odmah pored mosta koji spaja dve obale reke Potomak, jednu na kojoj se nalazi Linkolnov memorijal i drugu na kojoj se nalazi Nacionalno groblje Arlington. Predložena visina slavoluka bila bi 250 stopa (oko 76 metara), što se simbolično poklapa sa brojem godina koje 2026. pune Sjedinjene Američke Države.
Datum je veoma važan, a svetska supersila kao što su SAD jednostavno ne može da ga obeleži nekom jednostavnom proslavom. Sa druge strane, podizanje više nego pretencioznog spomenika, koji bi bio viši i od pariske Trijumfalne kapije, sa prenaglašenim klasicističkim izrazom, koji po nekima ide do granica kiča, možda je malo previše, čak i ako je od samog Donalda Trampa.
Pročitajte još na Gradnja.rs:
Predsednik Tramp želi da izgradi slavoluk koji bi bio posvećen godišnjici osnivanja SAD-a, ali koji bi proslavljao njegov lik i delo.
Sjedinjene Američke Države su još od svog osnivanja preuzele identitet Rimske Republike, usvajajući određene likovne predloške i gradeći građevine, koje u svom izgledu ili imenu poseduju prizvuk rimske države.
Zdanje u kome zasedaju američki kongresmeni, zove se Kapitol (izgrađen u 19. veku), baš kao i brdo u Rimu, koje je predstavljalo samo srce grada, sa hramom boga Jupitera, finalnim odredištem svih rimskih imperijalnih trijumfa.
Ispred Kapitola je podignut Spomenik Džordžu Vašingtonu (izgrađen 1888. godine), u obliku antičkog obeliska, kakvi su bili podizani u Rimu, Konstantinopolju i drugim većim gradovima širom rimske imperije.
Na kraju ove transverzale nalazi se Linkolnov memorijal, na čijem spomeniku se takođe mogu videti obeležja rimske republike – snop vezanog pruća sa sekirom, latinskog naziva fasces. Ovaj simbol rimskog jedinstva u 20. veku preuzimaju italijanski fašisti, koji iz naziva istog izvode reč fašizam.
Kada pogledamo ovaj sveobuhvatni američki identitet, kao očigledan nastavak Rimske Republike, potpuno je jasno zbog čega predsednik Tramp želi da izgradi slavoluk koji bi bio posvećen godišnjici osnivanja SAD-a, ali koji bi proslavljao njegov lik i delo. Međutim, tu postoji jedan mali problem.
Rimska Republika i Carstvo
Sjedinjene Američke Države su osnovane na temeljima Rimske Republike, dakle jedne u biti demokratske države, sa svojom skupštinom – Senatom (amerikanci takođe preuzeli) i dvojicom konzula, koji bi upravljali državom i smenjivali se na godinu dana.
Ovaj gotovo savršeni sistem je doživeo svoj krah pod slavnim vojskovođom Julijem Cezarom, a koji pod njegovim sestrićem Oktavijom Avgustom biva transformisan u principat, tj. Rimsko Carstvo. Obično se SAD uzimaju kao savremeni primer Rimske Republike, dok se Ruska Federacija i njene prethodne državne tvorevine, najviše porede sa Rimskim Carstvom.
Naravno, sva ova poređenja najviše se odnose na uređenje upravne vlasti, po kojoj američki predsednik može biti biran najviše dva mandata od po četiri godine, dok ruski carevi, generalni sekretari, predsednici i premijeri, mogu biti na vlasti praktično koliko oni to žele, tj. do svoje smrti ili državnog puča.
Koliko vidimo iz više političkih poteza i javnih izjava, predsednik Tramp bi da prekine tradiciju ugledanja na Rimsku Republiku i započne ugledanje na Rimsko Carstvo, po uzoru na svog kolegu iz Ruske Federacije, predsednika Vladimira Putina. A kako su svoje pobede veličali rimski, ali i neki kasniji državnici? Naravno, izgradnjom trijumfalnih lukova.
A kako su svoje pobede veličali rimski, ali i neki kasniji državnici? Naravno, izgradnjom trijumfalnih lukova.
Istorijat izgradnje trijumfalnih lukova
Kao što smo već naveli, tradiciju gradnje trijumfalnih lukova su započeli rimski carevi, kako bi kroz javnu memorijalnu građevinu ovekovečili sopstvenu pobedu nad nekim neprijateljem, koji bi bio proslavljen i efemernim spektaklom nazvanim trijumf.
U vreme Republike je pravo trijumfa garantovao Senat, tj. vršila bi se procena da li je vojskovođa zaista izašao kao upečatljiv pobednik u nekom ratu. U vreme Carstva, sami imperatori bi nakon sopstvenih procena ratnog (ne)uspeha odlučivali da li da u prestonicu umarširaju trijumfalno, tj. da li da u istoj i/ili novoosvojenoj teritoriji izgrade trijumfalni luk.
Izgradnja trijumfalnih lukova svoj procvat dostiže ponovo krajem 18. i početkom 19. veka, kada vladari počinju da se ugledaju na svoje slavne rimske prethodnike.
U samom Rimu je izgrađeno na desetine trijumfalnih lukova, a isto se može reći i za prostor širom nekadašnjih rimskih provincija. Neki od najpoznatijih sačuvanih slavoluka u Rimu su izgradili carevi Galijen, Septimije Sever, Tit i Konstantin, a u provincijama su sačuvani slavoluci Germanika, Trajana, Hadrijana i Galerija.
Ova izgradnja trijumfalnih lukova nastavila se i kasnije, ali svoj procvat dostiže ponovo krajem 18. i početkom 19. veka, kada tadašnji vladari, kraljevi i carevi počinju da se ugledaju na svoje slavne rimske prethodnike.
Kako su političke okolnosti bile nepredvidive, Napoleon nije doživeo da vidi dovršetak izgradnje svog trijumfalnog luka, koji je završen 1836. godine.
Naravno, najpoznatiji je svakako Trijumfalna kapija u Parizu, koji je započeo sa izgradnjom car Napoleon u čast pobede u bici kod Austerlica. Kako su političke okolnosti bile nepredvidive, Napoleon nije doživeo da vidi dovršetak izgradnje svog trijumfalnog luka, koji je završen 1836. godine.
Sa druge strane, samo koju godinu kasnije, u Sankt Petersburgu biva podignut Narva Trijumalna kapija, u čast ruske pobede nad francuskom vojskom kod istoimenog grada.
Izgradnja trijumfalnih lukova nastavila se do kraja 19. i početka 20. veka, a vrhunac oživljavanja antičkih uzora događa se za vreme evropskih totalitarnih režima.
Izgradnja trijumfalnih lukova i drugih sličnih memorijalnih obeležja nastavila se do kraja 19. i početka 20. veka, a vrhunac oživljavanja antičkih uzora događa se za vreme evropskih totalitarnih režima. Musolini je izgradio svoju trijumfalnu kapiju u Libiji, ali zato Hitler nije uspeo u svom poduhvatu.
Arhitekta Albert Šper je po zamisli kancelara Trećeg Rajha projektovao novu prestonicu nacističke države, naravno uz dobro poznatu maketu, gde se ispred kolosalne Palate Rajhstaga našla ništa manje velika trijumfalna kapija. Ceo ovaj projekat imao je utopijski karakter i ostao je samo na fotografijama, papirima i modelima, ali i kao takav može i dalje nekima poslužiti kao inspiracija.
Zapažamo da rešenje Slavoluka Nezavisnosti, po nekim motivima, malo i prelazi iz čistog klasicizma u izraz blizak totalitarnoj arhitekturi.
Kada pogledamo rešenje Slavoluka Nezavisnosti, koje je odobrio predsednik Tramp, zapažamo da isto, po nekim motivima, malo i prelazi iz čistog klasicizma u izraz blizak totalitarnoj arhitekturi.
Cela kompozicija luka je čisto oživljavanje klasične estetike, što se uklapa u ideju predsednika Trampa da javna zdanja u SAD-u moraju biti građena u klasicističkoj arhitekturi, baš kao što on sada gradi novo istočno krilo Bele kuće, gde će biti smeštena banket sala i kancelarije prve dame.
Tramp u deficitu s velikim vojnim pobedama
Što se tiče same izgradnje Slavoluka Nezavisnosti, poslednja informacija je da ista čeka odobrenje Američkog Kongresa, ali to nije jedino što koči ovaj ambiciozni projekat.
Ideja izgradnje trijumfalnih lukova bila je da proslavi pobedu nekog rimskog cara ili kasnijih vladara, nad neprijateljem. Međutim, predsednik Tramp je trenutno u deficitu sa velikim vojnim pobedama.
Tačnije, ako se rat sa Iranom ne završi kao velika američka pobeda, niko ne vidi poentu izgradnje ovog slavoluka, makar on i formalno memorisao godišnjicu osnivanja Sjedinjenih Američkih Država.
