Nova vizija Novkabela na 250 hektara – inovacioni kampus, superblokovi i javna obala kanala

Slobodan Jović je na BuildUpu 2026 predstavio strategiju koju sa Draganom Konstantinović razvija u Studiju 50 50. Predlog povezuje industrijsko nasleđe sa novim radnim mestima, stanovanjem, zelenim koridorom i oko dva kilometra javne obale kanala Dunav–Tisa–Dunav.

Kako prostor koji je učestvovao u industrijalizaciji Novog Sada može ponovo da postane nosilac njegovog razvoja? To pitanje postavili su Slobodan Jović i Dragana Konstantinović iz Studija 50 50, autori strategije razvoja dela novosadske industrijske zone, predstavljene pod nazivom „Nova vizija Novkabela“ na konferenciji BuildUp 2026.

Predstavljajući predlog koji obuhvata područje od oko 250 hektara, Jović je naglasio da je projekat još u razradi. Prikazano rešenje zato treba posmatrati kao strateški okvir koji može da se razvija tokom vremena.

Strategija je proistekla iz višegodišnjeg istraživanja lokacije i urbanih transformacija Novog Sada, a konkretan oblik dobila je kroz saradnju sa klijentom – Novosadskom fabrikom kabela. Kako je objasnio Jović, projekat je počeo da se razvija kada su se susreli istraživačka vizija autora i razvojni interesi klijenta.

Pročitajte još na Gradnja.rs:

• Šta će se graditi u narednoj deceniji i šta može da zakoči velike projekte

Industrija znanja kao nastavak proizvodnje

Jović je podsetio da je lokacija nastala u modernističkoj urbanističkoj transformaciji Novog Sada tokom 20. veka. Razvoj infrastrukture omogućio je širenje industrije, a industrija je podstakla rast grada. Autori sada istražuju kako da tu vezu ponovo uspostave.

Kontinuitet proizvodne funkcije predviđen je kroz znanje, inovacije i drugačiju urbanu ekonomiju. Među strateškim ambicijama je i kreiranje novog urbanog ostrva integrisanog u gradsku i regionalnu mrežu, kao i stvaranje novog ekološkog komfora, te novog izlaska grada na vodu.

Smešten na području od oko 250 hektara, predlog je organizovan oko tri osovine urbanog razvoja – Inovacionog brega uz železnički pojas na jugu, Zelenog koridora kroz središte područja i Plavog fronta prema kanalu Dunav–Tisa–Dunav. Poprečne veze treba da ih povežu u celinu.

Inovacioni breg uz prugu

Inovacioni breg zamišljen je kao linearni kampus u zelenilu, u kojem se povezuju istraživanje, obrazovanje, tehnologija i poslovanje. Poslovna promenada, kongresni i event centar, kao i prateći sadržaji trebalo bi da omoguće različite načine korišćenja tog prostora.

Jedna od strateških ambicija jeste stvaranje uslova za odnos od jednog radnog mesta po novom stanovniku područja, dok sam breg ima i praktičnu ulogu. U njegovom volumenu predviđena je infrastruktura potrebna kampusima, kao i parkiranje koje bi se tako sklonilo iz neposrednog okruženja zgrada.

Važan deo strategije jeste povezivanje sa železničkim stanicama, pešačkim i biciklističkim pravcima i javnim prevozom. Blizinu železnice i izlaza prema auto-putevima autori posmatraju kao mogućnost da se buduća radna mesta učine dostupnim i ljudima koji žive izvan Novog Sada.

Poslovna promenada, kongresni i event centar, kao i prateći sadržaji trebalo bi da omoguće različite načine korišćenja prostora.

Aleja kestena kao početak zelene mreže

Polazište za centralni Zeleni koridor jeste postojeća aleja kestena u kompleksu Novkabela. Jović je izdvojio vrednost tog zrelog zelenila, koje već pruža prostorni i mikroklimatski kvalitet.

Produžavanjem aleje i povezivanjem sa unutrašnjim blokovskim površinama, postojećim zelenilom i obalom kanala nastala bi šira mreža. Ona bi imala i ulogu u prikupljanju i zadržavanju atmosferske vode, uz poboljšanje mikroklimatskih uslova.

Duž koridora raspoređeni su prostori za igru, kulturu, odmor i okupljanje, kao i dve predviđene osnovne škole. Iz centralnog dela isključen je kolski saobraćaj, a prednost imaju pešaci i biciklisti.

Jović je naveo da strategija predviđa 38 kvadratnih metara zelenila po stanovniku, naglašavajući da povezanost tih površina omogućava njihovu svakodnevnu upotrebu.

Oko dva kilometra javne obale

Kanal Dunav–Tisa–Dunav u strategiji je prepoznat kao javni, infrastrukturni i pejzažni resurs grada. Predlog Plavog fronta obuhvata oko dva kilometra nove javne gradske obale.

Duž nje se smenjuju prirodni, parkovski, urbani i rekreativni ambijenti. Na pojedinim delovima čuvali bi se postojeća vegetacija i mir, dok bi drugi dobili sadržaje za sport, rekreaciju i okupljanje.

Jović je naglasio da uređenje treba da uvaži i servisne potrebe kanala. Time bi prostor uz vodu postao dostupan za svakodnevni boravak, uz očuvanje njegovog infrastrukturnog funkcionisanja.

Superblokovi zasnovani na čitanju Novog Sada

Prostor za život i osnovnu jedinicu organizacije ovog područja predstavljaju superblokovi, u kojima se povezuju rad, trgovina, obrazovanje, rekreacija i javni sadržaji. Princip petnaestominutnog grada ovde je razmatran kroz konkretna pitanja – koliko vremena treba do prodavnice, vrtića, radnog prostora ili mesta za susret.

Iako je Barselona važna referenca za koncept superbloka, Jović je objasnio da su autori osnovu tražili u postojećim novosadskim blokovima. Analizirali su njihove parametre i prostorne odnose, a zatim predloge razvijali algoritamski i proveravali energetskim simulacijama.

Mogućnost da se preoblikuje tako veliko područje za autore predstavlja i razvojni potencijal i odgovornost.

Kao posebno važna istaknuta je adaptibilnost. Područje sa više vlasnika, koje će se razvijati tokom dužeg perioda, zahteva okvir sposoban da prihvati promene potreba i programa. „Vi morate da planirate sistem, ne konkretno rešenje“, istakao je Jović.

Superblokovi zato treba da čine povezanu mrežu javnih prostora, objekata i sadržaja. U saobraćajnoj organizaciji cilj je da ulice postanu mesta gradskog života, uz veću ulogu pešačenja, biciklizma i javnog prevoza.

Na kraju izlaganja Jović je značaj predloga povezao sa promenom koju bi mogao da donese Novom Sadu. Mogućnost da se preoblikuje tako veliko područje, zaključio je, za autore predstavlja i razvojni potencijal i odgovornost.

Grafički prilozi

Situacija

Povezanost i mobilnost

Planirani sadržaji

3D vizuelizacija

Render: Studio 50 50

Render: Studio 50 50

Render: Studio 50 50