Vinarija ukopana u Lovćen: Enforma spojila kamen i staklo sa pogledom na Boku
Na 650 metara nadmorske visine, iznad Kotora, proizvodni deo vinarije smešten je u teren, dok je iznad njega postavljena transparentna sala za događaje.
Na južnim padinama Lovćena, u selu Mirac, desetak kilometara od Kotora i Bokokotorskog zaliva, sagrađena je vinarija Storia di Pietra, prema projektu crnogorskog arhitektonskog studija Enforma.
Objekat je smešten na približno 650 metara nadmorske visine, na strmom i terasastom terenu karakterističnom za ovaj deo Crne Gore. Reč je o porodičnoj vinariji specijalizovanoj za proizvodnju organskih vina, kojoj je novim objektom trebalo obezbediti kompletan proizvodni pogon, ali i prostor za degustacije, proslave i različite događaje.
Upravo je kombinovanje ove dve prilično različite namene odredilo arhitekturu objekta.
Srodni članci na portalu Gradnja:
Vinarija je ukopana u teren, dok je sala postavljena iznad nje kao lagani, dominantno zastakljeni volumen.
Program je podeljen na proizvodni deo vinarije sa prostorima za fermentaciju, čuvanje vina u buradima, flaširanje i degustaciju, i veliku multifunkcionalnu salu namenjenu svadbama, proslavama i drugim okupljanjima.
Ovi sadržaji imaju gotovo suprotne zahteve. Proizvodnji vina potrebni su kontrolisana temperatura, stabilni mikroklimatski uslovi i prostori koji mogu biti zatvoreni i zaštićeni od spoljašnjih uticaja. Sala za događaje, s druge strane, traži što više prirodnog svetla, otvorenost i vezu sa pejzažom.
Enforma je ovu razliku iskoristila kao osnovni arhitektonski koncept: vinarija je ukopana u teren, dok je sala postavljena iznad nje kao lagani, dominantno zastakljeni volumen.
Suhozid kao polazište za arhitekturu
Važnu ulogu u oblikovanju objekta imao je sam teren. Padine oko Mirca vekovima su oblikovane terasama i kamenim potpornim zidovima građenim tehnikom suhozida, odnosno slaganjem kamena bez maltera. Umesto da na takvu lokaciju postave potpuno autonoman objekat, arhitekte su ovu tradicionalnu tehniku uzele kao polazište za oblikovanje donjeg dela građevine.
Proizvodni deo zato je zamišljen kao masivna kamena baza koja deluje kao nastavak potpornih zidova na padini. Veliki deo ovog volumena ukopan je u teren, čime je objekat vizuelno manje prisutan kada se posmatra iz okruženja.
Takvo rešenje, međutim, nije samo pitanje uklapanja u pejzaž.
Zemlja oko proizvodnih prostora predstavlja dodatnu prirodnu izolaciju i doprinosi održavanju stabilnije i niže temperature, što je posebno važno za proizvodnju i čuvanje vina. Na taj način arhitektonsko rešenje koristi princip koji je vekovima primenjivan kod podruma ukopanih u padine, ali prilagođen savremenom proizvodnom objektu.
Dole dominiraju kamen, masa i kontakt sa terenom, dok su iznad njih staklo, čelična konstrukcija i otvoren pogled.
Potpuno drugačiji karakter ima gornja etaža. Iznad kamene baze postavljen je jednostavan tamni volumen čiju glavnu fasadu praktično u celosti čini staklo. U njemu se nalazi sala za događaje, orijentisana prema otvorenim vizurama ka Bokokotorskom zalivu i Jadranskom moru.
Kontrast između dva dela objekta jasno je čitljiv i spolja: dole dominiraju kamen, masa i kontakt sa terenom, dok su iznad njih staklo, čelična konstrukcija i otvoren pogled.
Velike staklene površine omogućavaju da pejzaž postane glavni vizuelni element enterijera sale, dok se noću odnos obrće – osvetljen gornji volumen postaje vidljiv u gotovo potpuno tamnom planinskom okruženju.
Sa spoljne strane sale formirane su i prostrane terase koje prate geometriju objekta i proširuju prostor namenjen gostima.
Priča od kamena
Naziv Storia di Pietra, odnosno „priča od kamena“, tako je u projektu dobio prilično direktan arhitektonski prevod: kamen nije upotrebljen samo kao završna obrada fasade, već kao element kojim se objekat oslanja na teren i organizuje njegov najveći deo.
