Aleksandar Kadijević (1963–2026), istoričar koji je sačuvao pamćenje srpske arhitekture

Profesor Filozofskog fakulteta, autor stotina naučnih radova i monografija i jedan od najznačajnijih istraživača srpske arhitektonske baštine preminuo je u 63. godini.

Odlaskom profesora dr Aleksandra Kadijevića srpska arhitektonska kultura izgubila je svog najznačajnijeg istoričara novovekovne i savremene arhitekture. Iza njega ostaju stotine naučnih radova, generacije studenata i istraživanja bez kojih je danas gotovo nemoguće govoriti o istoriji srpske arhitekture.

Aleksandar Kadijević rođen je 1963. godine u Beogradu. Bio je sin reditelja i likovnog kritičara Đorđa Kadijevića. U rodnom gradu završio je gimnaziju i diplomirao 1987. godine na Filozofskom fakultetu, na Odeljenju za istoriju umetnosti.

Istoričar koji je promenio pogled na srpsku arhitekturu

Svoj dalji naučno-istraživačni rad nastavlja magistarskim radom Život i delo arhitekte Momira Korunovića (1883-1969) čime je prvi rasvetlio dostignuća jednog od naših najkreativnijih arhitekata, a koji je posle Drugog svetskog rata bio nepravedno marginalizovan.

Doktorski rad Jedan vek nacionalnog stila u srpskoj arhitekturi (sredina XIX – sredina XX veka) odbranio je na matičnom odeljenju 1995. godine kod akademika prof. Dr Vojislava Koraća i prof. Dr Marice Šuput. Ovim vrednim istraživanjem utro je put proučavanju do tada nedovoljno istražene teme kompleksnog razvoja nacionalnog izraza kod srpskih arhitekata.

Njegovo naučno nasleđe nastaviće da živi kroz knjige, studente i arhitekturu koju je tumačio.

Najvažnije pouke i smernice u daljem naučnom radu dobio je od arhitekte Dr Zorana Manevića, nakon čega postaje utemeljivač naše nacionalne savremene istoriografije, a svoja znanja i iskustva, kao profesor na Katedri za istoriju arhitekture, dalje je preneo na više generacija istoričara umetnosti i arhitekata. Ovaj krug mladih istraživača iznedrio je vredne naučne istraživače zaposlene na fakultetima, institutima, zavodima za zaštitu spomenika, muzejima i drugim institucijama od nacionalnog značaja širom Srbije i regiona.

Nasleđe koje ostaje budućim generacijama

Njegova monografija Estetika arhitekture akademizma (XIX-XX veka) uveliko je nezaobilazni udžbenik na nekoliko fakulteta na kojima postoje predmeti koji obrađuju istoriju arhitekture, a u knjizi Arhitektura i duh vremena on logičkim filozofskim i istorijskim naučnim pristupom preispituje i tumači ulogu i značenje ove jezičke floskule.

Bio je jedan od pionira i najplodonosniji istraživač savremene sakralne srpske arhitekture. Metodologija naučno-istraživačkog rada prof. Kadijevića odlikuje se u iscrpnom istraživanju i prikupljanju faktografije, kao i detaljnoj analizi i valorizaciji pojedinačnih dela, stilskih pravaca ili čitavih opusa određenih arhitekata.

Kao profesor bio je strog, posvećen i kolegijalan, a kao mentor gotovo roditeljski zaštitnički nastrojen prema svojim studentima.

Svoja istraživanja objavio je u više domaćih i regionalnih naučnih časopisa, a bio je i član redakcija među kojima se ističu Nasleđe, Godišnjak grada Beograda, Novopazarski zbornik, Leskovački zbornik, Istorija umetnosti. Bio je i predsednik upravnog odbora Muzeja primenjene umetnosti u Beogradu.

Dobitnik je više nagrada i priznanja za naučno-publicistički rad, među kojima se izdvajaju Inicijal, Pavle Vasić, Velika i godišnja nagrada ULUPUDS-a, Ranko Radović, Nagrada za publicistiku Salona arhitekture u Novom Sadu itd.

Profesor kojeg studenti nisu zaboravljali

U odbrani svojih naučnih stavova zalagao se za objektivnost, doslednost i sistematičnost. Iako se nije medijski eksponirao, uvek je kroz svoje izjave, članke i naučne radove branio nacionalne interese arhitektonske zajednice i oštro kritikovao ugrožavanje, omalovažavanje i uništavanje arhitektonskog nasleđa Beograda, Srbije i šireg prostora Balkana.

Kao profesor i mentor je bio strog, posvećen ali i krajnje kolegijalan i predusretljiv. Gotovo da nema studenta kojem bi on bio mentor, a da prema njemu nije ispoljavao zaštitničku, gotovo roditeljsku ulogu.

Sa onima koji su ga i privatno poznavali bio je iskren i srdačan prijatelj, koji je pored pouka iz oblasti arhitektonske istoriografije, mogao da vam održi i sportsku lekciju iz basketa, ako biste svratili na sportske terene na Adi. Zalagao se za zdrav način života, zbog čega je i sve nas savetovao da moramo što duže ostati u umnoj i fizičkoj kondiciji.