Staru kuću nisu mogli da sačuvaju, pa su njen kamen ugradili u novu
Projekat „Kuća i pčelinjak“ studija OKKA architects u Mađarskoj spaja kamen srušenog objekta i nabijeni beton, uz očuvanje nekadašnjih gabarita.
U području Balatonskog gorja, pejzažu karakterističnom po malim seoskim kućama građenim od lokalnog kamena, nalazila se dotrajala kamena kuća i dva mala pomoćna objekta, od kojih je jedan služio za smeštaj košnica.
Arhitekta, koji je ujedno i vlasnik, prvobitno je planirao da obnovi postojeće objekte. Međutim, ispitivanje konstrukcije pokazalo je da oslabljeni zidani elementi ne mogu bezbedno da podnesu previđena opterećenja.
Umesto obnove, Peter Sabo i Emeše Golomb projektovali su novu arhitektonsku celinu koja čuva gabarite, proporcije i prostornu organizaciju prvobitnih objekata, dok je kamen sa srušene kuće ugrađen u nove zidove.
Pročitajte još na Gradnja.rs:
Kamen stare kuće ugrađen u nove zidove
Kao su objasnile budimpeštanske arhitekte, ponovna upotreba materijala postala je jedna od ključnih projektantskih strategija. Kamen iz srušene kuće pažljivo je demontiran i sačuvan, a zatim ugrađen u zidove novih objekata.
Konstrukcije su izvedene tradicionalnom tehnikom nabijenog betona, pri kojoj se posebno pripremljena betonska mešavina uliva u oplatu, dok se u nju istovremeno ugrađuju ponovo iskorišćeni komadi kamena, zajedno sa bazaltnim agregatom iz obližnjeg kamenoloma.
Spoljašnji zidovi su već dan nakon betoniranja oslobođeni oplate, a potom štemovani čekićem, čime su na njihovoj površini postali vidljivi bazaltni agregat i ugrađeni komadi starog kamena. Isti bazaltni agregat korišćen je i u teraco podovima, stvarajući jedinstven materijalni izraz koji povezuje konstrukciju sa unutrašnjim površinama.
U unutrašnjosti, plafon otvorenog dnevnog prostora, kao i ugrađeni elementi nameštaja u oba objekta, izrađeni su od panela od smrekove šperploče.
Celinu čine glavna kuća i pčelinjak, organizovani oko zajedničkog spoljašnjeg prostora koji podseća na organizaciju nekadašnjeg seoskog imanja.
U unutrašnjosti, plafon otvorenog dnevnog prostora, kao i ugrađeni elementi nameštaja u oba objekta, izrađeni su od panela od smrekove šperploče. Krovovi su završno obrađeni tradicionalnom drvenom šindrom.
Od restauracije do reinterpretacije
Projekat istražuje na koji način se materijalno sećanje srušene zgrade može transformisati u konstrukcijski i arhitektonski identitet novog objekta.
„Prvobitna namera bila je da se obnovi postojeća kamena kuća sa pomoćnim objektima. Kada je statička analiza pokazala da dotrajali zidovi ne mogu biti sačuvani, pristup projektu je promenjen – od restauracije se prešlo na reinterpretaciju“, kažu iz studija OKKA.
Umesto da se objekti rekonstruišu primenom konvencionalnih savremenih građevinskih sistema, razvijen je način gradnje kojim se ostaci prvobitne kuće direktno integrišu u novu arhitekturu.
Inovativnost projekta se ne ogleda toliko u tehnološkoj novini, koliko u reinterpretaciji tradicionalnih metoda gradnje kao sredstva za cirkularnu upotrebu materijala.
Nabijeni beton odabran je upravo zato što je omogućio da se nepravilni fragmenti kamena ponovo upotrebe direktno u konstruktivnim zidovima. Tokom izgradnje, kamen sa srušenog objekta ugrađivan je u beton zajedno sa bazaltnim agregatom iz obližnjeg kamenoloma.
„Rezultat je slojevit materijal koji u svojoj strukturi vidljivo sadrži fizičko sećanje na prethodnu kuću. Inovativnost projekta stoga se ne ogleda toliko u tehnološkoj novini, koliko u reinterpretaciji tradicionalnih metoda gradnje kao sredstva za cirkularnu upotrebu materijala“, kažu arhitekte.
Savremeno tumačenje tradicionalnog seoskog imanja
Projekat istovremeno preispituje i samu ideju ruralnog imanja kao kompaktne arhitektonske celine. Zadržavanjem gabarita i merila prvobitnih objekata, uz redefinisanje njihovih unutrašnjih prostora, formirani su savremeni ambijenti za život bez gubitka prostorne logike istorijskog naselja.
„Na ovaj način, nova arhitektura istovremeno predstavlja nastavak i transformaciju prvobitne strukture – ona ne pokušava da imitira srušenu kuću, već njene karakteristike, materijale i prostornu logiku prevodi u savremeni arhitektonski jezik“, zaključuju iz studija OKKA architects.
Veliko međunarodno priznanje
Prepoznat kao istraživanje odnosa između tradicionalnih i modernih metoda gradnje, projekat „Kuća i pčelinjak“, realizovan 2024. godine u Mađarskoj, doneo je lane budimpeštanskom studiju OKKA architects veliko međunarodno priznanje – Nagradu Piranesi za 2025. godinu.
Grafički prilozi
Foto-galerija
Faktografija
Kuća i pčelinjak (House and Beeyard)
Balaton, Mađarska
OKKA architects
81 m²
2024.
Péter Szabó DLA, Emese Galamb
Balázs Danyi
