Ukoliko ste mislili da samo Balkan krije impozantne posleratne spomenike, grdno ste se prevarili. Kada se radi o neobičnim skulpturama od betona, u Gruziji se nalazi pravo bogatstvo. 

Italijanski umetnici Roberto Conte i Stefano Perego napravili su seriju fotografija neobičnih i ponegde grandioznih spomenika koji su u sovjetskoj Gruziji nikli u godinama posle Drugog svetskog rata. Iako su brojne građevine nastale u ovom periodu odavno srušene, određeni objekti u glavnom gradu Tbilisiju rekonstruisani su nakon otcepljenja Gruzije od Sovjetskog Saveza 1991. godine, tako da su na njima danas vidljive karakteristike različitih epoha.

Sumorna brutalistička gradnja bila je popularna i u Gruziji. Na Stambeni kompleks na slici projektovali su Otar Kalandarishvili i G. Potskhishvili. (Tbilisi, 1976) © Roberto Conte

Arhitektura je jedinstvena mešavinu sovjetskog uticaja i neobičnog lokalnog stila.

Svi dokumentovani spomenici neizostavan su deo gruzijskoj arhitektonskog nasleđa, a iz današnje perspektive deluju naročito zanimljivo budući da predstavljaju jedinstvenu mešavinu sovjetskoj uticaja i neobičnog lokalnog stila. Na određenim fotografijama vidljivo je da originalni objekti stoje u jakom kontrastu sa savremenim okruženjem.

Sovjetski ratni spomenik, blok stambenih zgrada i slučajna prolaznica u Čijaturi. © Stefano Perego

Zanimljivo je da su neki od renoviranih objekata potpuno promenjeni u odnosu na to kako su nekada izgledali. Takav je slučaj sa nekadašnjim hotelom Iveria (danas Radisson Blue Hotel) izgrađenim 1967. godine, ali to nije jedini primer.

Umetnička škola u Zestafoniju očito nije doživela restauraciju. © Roberto Conte

Sa druge strane, zgrada Ministarstva za izgradnju autoputeva nakon restauracije nije pretrpela velike promene, a danas je u nju smešteno sedište državne Banke. Zbog mnogobrojnih škola koje su uticale na izgled ovog zdanja, može se reći da ono predstavlja pravu arhitektonsku lekciju o mešanju stilova. Zbog toga se našla i na stranicama knjige „CCCP – Cosmic Communist Construction Photographed“ fotografa Frédérica Chaubina, ali u stanju pre restauracije.

Zgradu Ministarstva za izgradnju autoputeva potpisuju arhitekte George Chakhava i Zurab Jalaghania u saradnji sa inženjerom Temurom Tkhilavom. (Tbilisi, 1975) © Roberto Conte

Još jedna značajna karakteristika sovjetske arhitekture u Gruziji je realistična figurativna reprezentacija, koja je prisutna ne samo na anti-fašističkim spomenicima nastalim nakon Velikog rata, nego i u brojnim ekspresionističkim delima. Takva je Berdzenišvilijeva statua u gradiću Marneuli, kao i spomenik prijateljstva između Gruzije i Rusije blizu granice.

„I oni će rasti“, kaže spomenik Meraba Berdzenišvilija. (Marnueli, 1975) © Stefano Perego
Naizgled zabavni spomenik prijateljstvu Rusije i Gruzije danas je zapušten. (Gudaura, 1983). © Stefano Perego

Za gruzijsku posleratnu arhitekturu karakteristično je i to da ljudske forme nisu prisutne samo na spomenicima, statuama ili mozaicima, već i u ulozi ornamenata na spoljnim stranama javnih zgrada. U takve građevine spadaju Auditorijum Industrijsko-tehničke škole i Arheološki muzej u Tilbisiju (naslovna slika).

Fasada nekadašnjeg Auditorijuma Industrijsko-tehničke škole (Tbilisi, 1976). © Roberto Conte

„Interesantno je da sovjetski modernistički objekti posleratne Gruzije ne samo da predstavljaju kvadratne arhitektonske volumene koji se nadovezuju jedan za drugi (kao što je to slučaj sa Tehničkom bibliotekom u Tbilisiju ili s administrativnom zgradom u Čijaturi), nego pri tom imaju nepravilan i gotovo kružni plan“, objašnjavaju autori Conte i Perego u saopštenju.

Tehnička biblioteka koju potpisuje arhitekta G. Bichiasshvili (Tbilisi, 1985) © Roberto Conte
Administrativna zgrada u Čijaturi © Stefano Perego

Jedan od primera gore opisane gradnje je pomenuti Arheološki muzej (ovalni oblik sa oštrim ali svečanim pristupom). Na kraju, tu je i Djorbenadzejeva Palata rituala u kojoj su se održavala venčanja neverskog karaktera u vreme Sovjetskog Saveza kada je Gruzija bila pretežno ateistički nastrojena.

Palata rituala u kojoj se govorilo sudbonosno „Da“ (Tbilisi, 1984-1985) © Roberto Conte
Spomenik podignut u čast 300 Aragvijaca poginulih u borbi za Tbilisi krajem 18. veka  © Stefano Perego

Kad ste već ovde…