Tvrđava bez saobraćaja, sa botaničkom baštom, novim mostom i tunelom: Objavljen elaborat za Petrovaradin

U fokusu plana su očuvanje autentičnosti kompleksa, uvođenje novih kulturno-turističkih sadržaja i povezivanje tvrđave sa gradom kroz pešačko-biciklistički most i tunel.

Na sajtu Grada Novog Sada juče je objavljen Elaborat plana detaljne regulacije Petrovaradinske tvrđave, koji obuhvata oko 130 hektara prostora. Čine ga gornja tvrđava, donja tvrđava ili Vaserštat, zatim dunavski bedem i parkovske i zelene površine.

S obzirom na svoju veličinu i status kulturnog dobra od velikog značaja, trenutno stanje na terenu je šaroliko. Gornja tvrđava sa Hornverkom trenutno poseduje javne službe poput muzeja i galerija, ali i različite kulturne i ugostiteljske sadržaje kao što su umetnički ateljei, hotel i restorani.

Plan na javnom uvidu navodi potpuno očuvanje istorijskog sklopa i svih originalnih delova kompleksa, odnosno autentičnost istorijskog ambijenta stvorenih i prirodnih vrednosti arhitekture i prirodnog okruženja. S obzirom na javnu namenu tvrđave, razvoj kulture i umetnosti, u budućem periodu očekuje se sanacija, adaptacija i rekonstrukcija postojećih objekata.

Srodni članci na portalu Gradnja:

• Stanovanje na više od 16 hektara na Trandžamentu u Petrovaradinu

Novi most kao ključna veza sa Novim Sadom

Jedan od najinteresantnijih detalja predstavlja podizanje novog mosta na stubovima nekadašnjeg mosta Franje Josifa, u vidu pešačko-biciklističke veze Petrovaradina i novosadske obale Dunava, sa tunelom ispod same tvrđave i pristupnim saobraćajnicama.

Planiraju se pešačko-biciklističke veze sa Sunčanim kejom i Bulevarom cara Lazara na jednom kraju mosta, dok se na drugom kraju most vezuje za Kamenički put i samu tvrđavu sa tunelom ka Lovotursu.

Tunel ispod tvrđave dobija novu namenu

U tunelu se očekuje formiranje vertikalne veze u vidu lifta sa gornjim platoom gornje tvrđave. Tunel je dugačak 355 metara, procenjeno je da je u relativno dobrom stanju, te da se u njemu planira promotivno-izložbeni prostor o istoriji Petrovaradinske tvrđave. Na istočnom ulazu u tunel predviđa se očuvanje postojećeg objekta u okruženju nekadašnje železničke stanice u potencijalnoj funkciji turizma i ugostiteljstva.

Prisutan objekat nekadašnje rasputnice uz Bulevar cara Lazara, koji se sastoji od prizemlja sa potkrovljem, zadržava se i može da bude namenjen turističkim sadržajima. Očuvane rečne stubove nekadašnjeg mosta očekuje sanacija, rekonstrukcija ili adaptacija.

S obzirom da trenutno nemaju nikakvu namenu, bedemi bi uskoro mogli da budu korišćeni i u službi ugostiteljstva i rekreacije.

Kruna dunavskog bedema na sremskoj strani, prema smernicama priloženog plana, u budućnosti će posedovati pešačke komunikacije širine 2 metra, koje će omogućiti vezu novog mosta sa podgrađem. S obzirom da trenutno nemaju nikakvu namenu, bedemi bi uskoro mogli da budu korišćeni i u službi ugostiteljstva i rekreacije.

Na Varadinskom mostu podignutom 2000. godine ne očekuju se veće promene, ali su rekonstrukcije i adaptacije u cilju održavanja moguće.

Saobraćaj pod znakom pitanja

U donjoj tvrđavi dominiraju stambeno-poslovni sadržaji uz prisutne objekte Vojske Srbije. Zapažaju se manji objekti, samo ponegde dvospratni ili trospratni. Čini se da je glavni aspekt daljeg razvoja ove specifične ambijentalne celine izmena postojećeg saobraćaja.

Međutim, uvidom u plan ne može se sa sigurnošću reći da postoje jasne smernice u tom cilju, kao i kakva bi bila funkcija Varadinskog mosta u tom slučaju. Uklanjanje saobraćaja i sa tvrđave jedna je od suštinskih ideja priloženog plana, a parkiranje vozila u tom slučaju planirano je na mestu nekadašnjih vojnih objekata južno od objekta Lovotursa.

Kada je reč o ustanovama od visokog značaja, planom se zadržavaju postojeći objekti Akademije umetnosti bez izgradnje novih objekata, u skladu sa uslovima zaštite.

Botanička bašta kao novi programski fokus

Jedan od bitnijih novih sadržaja je kompleks botaničke bašte na površini od oko 4 hektara. Indeks zelenih površina propisan je na minimalnih 60%. Izgradnja novih objekata moguća je na 10% površine, recimo u vidu objekta uprave sa kancelarijskim prostorom i amfiteatrima.

Očekuju se staklenici sa istraživačkim laboratorijama i proizvodnjom, kao i tehnički i infrastrukturni objekti. Sam ambijent trebalo bi da bude što prirodniji, uz mnoštvo tematskih celina, pa čak i sa jezerom sa akvarističkim biljkama. Glavni kolski i pešački pristup biće formiran iz Preradovićeve ulice, dok je sporedni zamišljen iz pravca Ulice Dunavske divizije.

Sam prostor gornje tvrđave neće pretrpeti veće izmene u pogledu postojeće vegetacij – predlaže se očuvanje mirnog ambijenta bez preteranog ulepšavanja.

Postojeće zelenilo na prostoru bedema i šančeva nastaviće da se uređuje i održava kao livadski parter. Sam prostor gornje tvrđave neće pretrpeti veće izmene u pogledu postojeće vegetacije, zapravo predlaže se očuvanje mirnog ambijenta bez preteranog ulepšavanja.

U zaštitno zelenilo oko bedema tvrđave biće implementirani sadržaju poput parka prijateljstva, parka zabave, botaničkih vrtova. Potencijalne izmene doživeće Molinarijev park uz adekvatnu dopunu zelenila. Uz Put Dunavske divizije, urbanistički plan predviđa dalje širenje zone groblja, s obzirom na nedostatak prostora za sahranjivanje na sremskoj strani grada.

Nova uloga tvrđave u urbanoj strukturi grada

Planirani sadržaji poput botaničke bašte, izložbenih prostora u tunelu, novih turističko-ugostiteljskih tačaka i aktivacije bedema, uvode novu dimenziju korišćenja prostora koja prevazilazi klasičnu kulturno-istorijsku funkciju.

Tvrđava se time postepeno transformiše u složen urbani ambijent u kome se prepliću turizam, rekreacija, obrazovanje i svakodnevni život. Takav razvoj neminovno će pojačati turistički pritisak, ali i povećati vidljivost i značaj ovog prostora na regionalnom nivou.

Ostaje otvoreno pitanje da li će infrastrukturni i saobraćajni aspekti biti dovoljno jasno definisani da podrže ovako ambicioznu transformaciju.

Istovremeno, povezivanje tvrđave sa novosadskom obalom i širim urbanim tkivom, može da pokrene formiranje svojevrsnog novog gradskog centra na desnoj obali Dunava, ali ne u klasičnom smislu administrativnog ili poslovnog jezgra, već kao alternativnog, kulturno-turističkog i javnog fokusa grada.

Ipak, ostaje otvoreno pitanje da li će infrastrukturni i saobraćajni aspekti biti dovoljno jasno definisani da podrže ovako ambicioznu transformaciju. Upravo od toga zavisi da li će tvrđava postati zaokružena i funkcionalna celina ili prostor u kome će potencijal razvoja ostati delimično neiskorišćen.