Spomenik Ilinden poznat je i pod imenom Makedonium; Foto: Wikimedia/User: Raso mk
Arhitektura

Biseri jugoslovenskog modernizma: Memorijalni kompleks Ilinden u Kruševu

Zahvaljujući svojoj veličanstvenoj i vanvremenskoj arhitekturi ovaj modernistički dragulj u Makedoniji već decenijama privlači pažnju i struke i posetilaca.

O tome koliko je jedinstvena i značajna bila jugoslovenska arhitektura u periodu modernizma govori i činjenica da je na ovu temu održana i izložba u čuvenom njujorškom MoMA muzeju. Baš takav jedan veličanstven modernistički dragulj, memorijalnog karaktera, nalazi se u gradu Kruševu u današnjoj Severnoj Makedoniji.

Izgrađen i svečano otvoren 1974. godine prema projektu vajara Jordana Grabulovskog i arhitektkinje Iskre Grabulovske, spomenik Ilinden poznat je i pod imenom Makedonium, a posvećen je borcima i revolucionarima Ilindanskog ustanka 1903. godine, kao i makedonskim partizanima, učesnicima Drugog svetskog rata.

Pročitajte još na Gradnja.rs:

Spomenički kompleks prostire se na 16 hektara površine; Foto: Wikimedia/User: Raso mk

Srčani zalizak na kružnoj osnovi

Izdižući se iznad Kruševa, spomenik Ilinden izgleda kao srčani zalizak sa deset ogromnih ovalnih prozora, gde su gornji izvedeni u vitražu, autora slikara Borisa Lazeskog, i zajedno se izdižu iz njegove kružne osnove.

Vizuelni izgled spomeničkog kompleksa, koji se prostire na šesnaest hektara, osim centralnog spomenika čini i plato sa skulpturama „Raskinuti lanci“ koje simbolizuju slobodu izborenu u oslobodilačkim ratovima.

Plato sa skulpturama „Raskinuti lanci“: Foto: Wikimedia/User: Raso mk

Unutar kupole centralnog spomenika nalazi se grob Nikole Kareva, predsednika Kruševske republike, i bista pevača Tošeta Proeskog.

Na plato se nadovezuje kripta sa ispisanim najznačajnijim imenima i događajima vezanim za period pre, za vreme i posle Ilindanskog ustanka.

U produžetku, nakon kripte, stupa se do amfiteatra ukrašenog raznobojnim mozaicima.

Unutar kupole centralnog spomenika nalazi se grob Nikole Kareva, predsednika Kruševske republike i bista pevača Tošeta Proeskog, koji je odrastao upravo u Kruševu.

Unutrašnjost centralnog spomenika; Foto: Wikimedia/User Darkocv

Pogled na sve četiri strane sveta

Pogled iz unutrašnjosti kupole puca sa četiri prozora od kojih je svaki gleda prema jednoj strani sveta, odnosno lokaciji povezanoj sa događajima Ilindanske epopeje: spomenik „Sliva“, „Mečkin kamen“ i Pelagonija.

Foto: Wikimedia; User Darkocv

Neka Makedonium bude s tobom

A da je veličanstveni spomenik inspirativan i nakon skoro pola veka, govori nam i podatak da je u okviru kompleksa tokom avgusta meseca održana izložba pod nazivom „Ratovi zvezda Makedonije“, koju je postavio jedan od najpoznatijih makedonskih grafičkih dizajnera i likovnih umetnika, Zoran Kardula.

Zoran Kardula na otvaranju izložbe u memorijalnom kompleksu; Foto: Facebook/ NKS „Deset dana Kruševska republika“

Činjenica da je čuvena filmska franšiza objavljena samo tri godine nakon izgradnje spomenika bila je dodatna inspiracija.

Na izložbi su se mogle videti ilustracije inspirisane „Star Wars“ serijalom, kao i bezvremenim dizajnom spomenika Ilinden, dok je otvaranje privuklo više od 500 ljudi, piše makedonski portal Fashionel.

Kako je i ovaj umetnik poreklom iz Kruševa, neizbežna je bila njegova večita inspiracija Makedoniumom, a činjenica da je čuvena filmska franšiza objavljena samo tri godine nakon izgradnje spomenika bila je dodatna inspiracija.

Neke od ilustracija Zorana Kardule; Ilustracije: Facebook/Zoran Kardula

Izabrali smo za vas...

Srodni tekstovi

PRIJAVI SE NA NEWSLETTER

Najnovije vesti s našeg portala svakog petka u vašem sandučetu.

1 komentar

  1. miki

    genijalno!

Ostavite odgovor

Obavezna polja *